ممنوعیت تردد و ساختمان سازی در تهران تمام شد
از اواسط تعطیلات نوروزی، رفتوآمد در پارکها و بوستانهای شهر تهران ممنوع شده بود.
از اواخر تعطیلات هم فعالیت کارگاههای ساختمانی در سطح شهر ممنوع شد.
اما اکنون خبر رسیده که مدیریت شهری تهران این دو ممنوعیت را که برای مقابله با شیوع بیشتر ویروس کرونا بودند لغو کرده است.
ممنوعیت تردد در پارک های تهران
طرح تعطیلی پارکها و بوستانهای محلی در شهر تهران، ابتکار داخلی نبود.
خیلی از کشورهای درگیر ویروس کرونا هم چنین تمهیدی را اندیشیده بودند تا فاصله حداقل یکمتری شهروندان از یکدیگر رعایت شود.
طی روزهای آغازین تعطیلات نوروزی، رفتوآمد در پارکهای تهران بهشکل چشمگیری افزایش پیدا کرده بود.
گروهی از این افراد، همان کسانی بودند که همیشه و هر روز برای پیادهروی و ورزش به پارکها میرفتند.
گروه دیگر شهروندانی بودند که از سفرهای نوروزی منع شده بودند، ولی بهجای خانهنشینی به پارکها آمده بودند.
حضور همزمان این دو گروه در پارکهای تهران، سبب ازدحام جمعیت شده بود.
این وضعیت باعث شد از اواسط تعطیلات نوروزی، مدیریت شهری تهران درهای پارکهای سطح شهر را به روی شهروندان ببندد.
این مقررات اندکی پس از اعلام، با سختگیری بیشتری اجرا شدند.
عوامل مربوطه ۲ روز مانده به ۱۳ فروردین، بلوکهای سیمانی در ورودی بعضی پارکهای بزرگ قرار دادند.
طی روزهای نیمه دوم تعطیلات، این ممنوعیت با همکاری پلیس راهور شکل جدیتری به خود گرفت و نتیجهبخش هم بود.
طی این دوره با معدود شهروندانی که از مقررات تخطی میکردند، برخورد قانونی میشد.
حتی در بعضی موارد خودروی آنها هم توقیف و جریمه نقدی شد.
ممنوعیت ساخت و ساز و فعالیت کارگاه های ساختمانی
ممنوعیت دومی که مدیریت شهری از اواخر تعطیلات نوروزی اجرایی کرد، جلوگیری موقت از ادامه فعالیت کارگاههای ساختمانی بود.
این ممنوعیت با صدور بخشنامه از سوی سازمان مدیریت بحران ابلاغ و اجرایی شد.
این تصمیم مدیریت شهری تهران هم بهجا و منطقی بود، زیرا بررسیها نشان میدهد یکی از عوامل مهم شیوع بیشتر ویروس کرونا در بیشتر محلههای مسکونی شهر تهران، بهویژه معابر و کوچههای متراکم از نظر تعداد ساختمانها و جمعیت ساکن، نیروهای فعال در پروژههای ساختمانی هستند.
رفتوآمد کارگران ساختمانی که خیلی از آنها از شهرهای اطراف به تهران وارد میشوند، میتوانست زمینه انتقال ویروس بین تهران و شهرهای اطراف را ایجاد کند.
از آنجا که ستاد ملی مقابله با ویروس کرونا در کل کشور، هر نوع رفتوآمد و جابهجایی برونشهری را ممنوع اعلام کرده بود، به نظر میرسید رفتوآمد کارگران ساختمانی هم باید مشمول این مقررات قرار بگیرد.
همین مسئله باعث شد سازمان مدیریت بحران شهر تهران بخشنامه مذکور را صادر و فعالیت کارگاههای ساختمانی را تا اطلاع ثانوی تعطیل اعلام کند.
بخشنامه شهرداری برای مبارزه با کرونا
در متن این بخشنامه که برای افزایش ایمنی محلهها در برابر ویروس کرونا به شهرداریهای مناطق ۲۲گانه تهران ابلاغ شد، آمده بود:
«استمرار فعالیتهای ساختمانی در محیط کارگاههای ساختمانی، غالبا با حضور تجمعی، متراکم و با همجواری و ارتباط نزدیک کاری فعالان این حوزه شامل کارگران، مهندسان و بقیه توأم است.
این در حالی است که متعاقبا حملونقل مواد و مصالح و ترددهای مرتبط با آن، بر گسترش بیماری بین عوامل و همسایگان همجوار، نقش و تأثیر عمدهای خواهد داشت.
به همین دلایل و بر اساس پیشنهاد معاونت شهرسازی و معماری شهرداری و همین طور رئیس سازمان نظاممهندسی ساختمان استان تهران، به این وسیله همه فعالیتهای کارگاههای ساختمانی (بهغیر از موارد اعمال تمهیدات ایمنی) در شهر تهران تا اطلاع ثانوی تعطیل و تعلیق اعلام میشود».
رفع ممنوعیت تردد پارک ها
اما طی دو روز گذشته، مشاهدات در برخی مناطق شهر تهران حاکی از آن بود که این دو ممنوعیت و مقررات کرونایی که توسط مدیریت شهری تهران و با ابتکارعمل این نهاد اجرا میشدند، متوقف شده است.
بهعبارت دیگر، ممنوعیت تجمع و تردد در برخی پارکها و بوستانهای شهر تهران لغو شده و تردد شهروندان در آنها بهشکل عادی جریان یافته است.
نکته قابلتوجه اینکه این رفع ممنوعیت به پرخطرترین شکل ممکن هم صورت گرفته است.
زیرا پارکهای بزرگ و منطقهای هنوز کنترل میشوند و رفتوآمد در آنها ممنوع است، اما در بعضی بوستانهای کوچک سختگیری وجود ندارد و شهروندان میتوانند آزادانه وارد آنها شوند!
خطر این رفع ممنوعیت تردد در پارکها، این است که گروهی از شهروندان که به هر دلیل مصمم به حضور در پارک هستند، اگر وارد پارکهای کوچک شوند، با توجه به مساحت کمتر و عدمامکان رعایت فاصله حداقل یکمتری با سایرین، بیش از حضور در پارکهای بزرگ منطقهای و فرامنطقهای در معرض ابتلا به ویروس کرونا قرار میگیرند.
اگر قرار است ممنوعیت تردد در پارکها رفع شود، بهتر است این اقدام همزمان در پارکهای بزرگ و فرامنطقهای هم انجام شود.
در غیر این صورت شاهد تجمع در پارکهای کوچک بیش از ظرفیت خواهیم بود که اوضاع را بهمراتب خطرناکتر میکند.
البته واضح است که چرا ممنوعیت حضور در پارکهای کوچک رفع شده، اما پارکهای بزرگ همچنان تحتکنترل هستند.
کنترل رفتوآمد به پارکهای بزرگ برای افراد مسئول این کار بهمراتب سادهتر است.
بهاحتمال زیاد مدیریت پارکهای کوچک با حداقل نیروی انسانی و قرارگیری در برابر تقاضای بالای ورود از سوی ساکنان محله، سخت بوده است.
رفع ممنوعیت فعالیت های ساختمانی
علاوه بر این، طی دو روز گذشته ساختوساز در برخی معابر اصلی شهر، بهویژه در مناطق پرساختوساز هم از سر گرفته شده و کارگاههای ساختمانی فعال شدهاند.
البته هنوز مشخص نشده شهرداریهای مناطق ۲۲گانه تهران بخشنامه را رعایت نمیکنند، یا مالکان بهصورت سرخود تصمیم به فعالیت کارگاههای ساختمانی گرفتهاند.
اما مرور چند نکته به کشف چرایی این موضوع کمک میکند.
اول اینکه بخشنامه مذکور داخلی بوده و پشتیبانی و تأیید ستاد ملی مبارزه با کرونا را ندارد؛
بنابراین میتوان اینطور برداشت کرد که چون ستاد مقابله با کرونا پشتیبان و مدافع اجرای این ممنوعیت نیست، مدیریت شهری نیز ابزار لازم را برای اجرای بخشنامهای که خود نوشته ندارد.
مدیریت شهری در حالی در نگارش این بخشنامه پیشقدم شده که چنین تصمیمی حتی ممکن است به کاهش درآمدهای شهرداری منجر شود، اما با توجه به اهمیت حفظ سلامت شهروندان، چنین تصمیمی را روی کاغذ اتخاذ کرده است.
اما پشتصحنه عدماجرای یکپارچه این بخشنامه در سطح شهر تهران و شروع فعالیتهای ساختمانی در برخی پروژهها در شهر تهران، این است که اجرای آن بدون همراهی سایر نهادها ناممکن یا حداقل بسیار دشوار است.
در این بین ممکن است برخی سازندهها و مالکان از اجرای بخشنامه ناظر بر توقف ساختوساز به هر دلیلی نامطلع باشند و به این دلیل فعالیت را از سر بگیرند.
اما این توجیه نمیتواند بار مسئولیت مدیریت شهری را کم کند، چون مشخصات مالکان همه پروژههای ساختمانی شهر تهران بهعلاوه شماره تلفن آنها در پروندههای شهرداری وجود دارد.
بنابراین شهرداری میتوانست با ارسال یک پیامک ساده، همه مالکان پروژههای ساختمانی را از این تصمیم مطلع کند.
نکته قابلتوجه اینکه شهرداری از همین ابزار و اطلاعاتی که از مالک در اختیار دارد، برای وصول درآمد خود و اخذ عوارض ساختوساز و غیره استفاده میکند.
اینکه شهرداری تهران فعالیت کارگاههای ساختمانی را بهطور موقت ممنوع اعلام کند، اما اجرای آن را پیگیری نکرده و نسبت به جلوگیری از فعالیت کارگاههایی که از این ممنوعیت تخطی کردهاند، اقدامی نکند، خطر بزرگی هم در دوره پساکرونا خواهد داشت.
نتیجه چنین رویهای، ساختوسازهای فاقد کیفیت فنی حداقلی است،
چون سازمان نظام مهندسی ساختمان از نیمه دوم نوروز اعلام کرده بود برای رعایت فاصلهگذاری اجتماعی و پرهیز از انجام فعالیتها و حضور غیرضروری در فضاهای عمومی شهر، اجازه حضور مهندسان ناظر بر سر پروژههای ساختمانی را نمیدهد.
در واقع همین تصمیم سازمان نظام مهندسی، بخشنامه مدیریت شهری درباره منع ساختوساز را بهدنبال داشت.
حالا با فرض اینکه مدیریت شهری تهران از فعالیت دوباره کارگاههای ساختمانی در این روزها جلوگیری نکند، پروژهها عملا بدون حضور مهندس ناظر پیش خواهند رفت.
در نتیجه پس از پایان روزهای کرونایی، شاهد تکمیل ساختمانهایی بدون کیفیت فنی حداقلی خواهیم بود.
علاوه بر اینها، حضور ماشینآلات ساختمانی در کارگاههای ساختوساز شهری هم تعجببرانگیز است.
اگر پیش از این مجموعه مدیریت یکپارچه شهری بهمعنای واقعی در شهر تهران شکل گرفته بود و همه دستگاههای مرتبط با اداره شهر از جمله نیروی انتظامی و ادارههای خدماترسان مانند شرکتهای آب و برق در هماهنگی کامل با شهرداری قرار داشتند، اکنون آنها میتوانستند از ظرفیت نیروی انتظامی برای جلوگیری از ورود ماشینآلات حامل مصالح ساختمانی به سطح شهر جلوگیری کنند.
نکته جالب اینکه همین حالا هم که ماشینآلات ساختمانی از ۶ صبح تا ۱۰ شب اجازه تردد در سطح شهر را ندارند، گاهی تخلفاتی مشاهده میشود و کامیونهای حاوی بتن وارد محوطه برخی کارگاههای ساختمانی شده و بار مصالح را تخلیه میکنند.
نتیجه گیری ممنوعیت های کرونایی شهر تهران
در نهایت نه ممنوعیت رفتوآمد به پارکها، و نه ممنوعیت فعالیت کارگاههای ساختمانی، هیچکدام مانند روزهای اول بهصورت سراسری و یکپارچه اجرا نمیشوند.
با اجرایی نشدن این مقررات نمیتوان به نتایج طرحهای مقابله با شیوع بیشتر ویروس کرونا دل بست.
درست اجرا نشدن تصمیمات ضدکرونایی علاوه بر اینکه به عدم پشتیبانی ستاد مقابله با کرونا از این تصمیمات خودجوش مدیریت شهری بازمیگردد، بار دیگر مسئله نبود مدیریت یکپارچه شهری را هم یادآوری میکند.
اگر همه نهادهای درگیر در مدیریت شهر، برای اجرای هدف واحد همسویی با یکدیگر وارد عمل شوند، مسلما میزان تأثیرگذاری تصمیمات بهمراتب بیشتر خواهد بود.