زمین خواری و آسیب های ساخت و ساز به محیط زیست
خیلیها اراضی بسیار زیادی را در تملک خود دارند،
اما متأسفانه مدام بهدنبال خرید زمینهای بیشتر و بیشتری هستند.
اما چرا این همه زمین خواری در ایران رخ میدهد؟
راهکارهای قانونی مقابله با آن چیست؟
مردم چه مسئولیتی در قبال زمینخواری دارند؟
آیا با شماره ۱۶۵۶ یگان حفاظت سازمان ملى زمین و مسکن آشنا هستید؟
در این گزارش به دلایل زمین خواری در ایران و شیوههای مقابله با آن میپردازیم.
پروندههای زمین خواری در ایران
فرمانده یگان حفاظت سازمان ملى زمین و مسکن ایران میگوید:
«۵۰۰ واحد گشت از یگان حفاظت از اراضی ملی کشور در تمام ساعات شبانهروز در حال گشتزنی در سرتاسر کشور هستند تا جلوی تصرف یا تعرض به اراضی ملی کشور را بگیرند».
در واقع زمین خواری در ایران از مهمترین دغدغههای دولت است. مشکلات حقوقی بسیاری را هم برای دولت و دستگاه قضایی ایجاد کرده است.
اما پرسش اصلی این است:
چرا آنطور که زمین خواری در ایران مرسوم است، در هیچ جای دیگر دنیا رخ نمیدهد؟
زمین خواری در گردنه حیران و زمین خواری در مازندران از مهمترین موضوعاتی بودند که در سال ۹۴ رسانهای شدند، افکار عمومی نسبت به آنها واکنش نشان داد و کاریکاتورهای تلخی از آنها منتشر شد.
گزارشها و مقالههای مبسوطی هم درباره آنها تهیه و منتشر شدند.
رسیدگی به زمین خواری در گردنه حیران و زمین خواری در مازندران و بهطور کلی زمین خواری در ایران بهعنوان خواسته جمعی مطرح شد.
اما با وجود همه پیگیریها و تخریب برخی ویلاها در این مناطق، میبینیم که این خواسته جمعی به جایی نرسید و زمینخواری در کشور ما هنوز هم با همان قوت قبلی ادامه دارد.
مگر زمین خواری در ایران جرم نیست؟
در ادامه نگاهی به زمینخواری از دیدگاه قانونی میندازیم.
جرم زمینخواری و راهکارهای قانونی مقابله با آن
در گزارش کمیسیون اصل ۹۰ آمده است:
«زمینخواری جرم پیچیدهای است که دستهای زیادی در پس آن دیده میشوند.
برخورد قاطع قضایی میتواند این دستها را قطع کند.
هرچند بهنظر میرسد سازمانهای دولتی باید در واگذاریها دقت کنند تا زمینها و مستغلات بهنام مردم و بهکام زمینخواران رها نشوند».
آذر آقایی، کارشناس معماری در گفتوگو با خبرگزاریها به روشهای عجیبوغریب براى تصاحب اراضى ملى و دولتی در ایران اشاره میکند و میگوید:
«دیوارکشیهای شبانه پدیده جدیدی نیستند.
اسفند سال ۹۸ بیش از ۱۰ هکتار زمین در دماوند رفع تصاحب شد.
با بررسی تصاویر و فیلمهای رسانهایشده از تصاحب این زمینها، این نکته مشهود است که کار از دیوارکشی گذشته و در بسیاری از زمینها ویلاسازی انجام شده است.
این ویلاها با متریال با کیفیت و معماری زیبا ساخته شده و هزینههای هنگفتی برای آنها صرف شده بود.
بهطور کلی زمینخواران دهکهای پایین جامعه نیستند و بیشتر از اقشار مرفه هستند».
آقایی در پاسخ به این پرسش که راهکار حل این مشکل چیست، گفت:
«با افزایش تعداد یگان حفاظت سازمان ملى زمین و مسکن شاید بتوان ویلاها و زمینهای تصرفشده بیشتری را شناسایی کرد.
اما تلاش اصلی باید برای از بین بردن جذابیت زمین خواری در ایران صورت بگیرد».
این کارشناس معماری که موضوع زمین خواری در ایران را بررسی میکند، ادامه میدهد:
«مالیات از مهمترین دلایلی است که سرمایهگذاران بسیاری از کشورها را از رفتن بهسوی خرید مسکن و سرمایهگذاری در این بخش بازمیدارد.
مالیات در حوزه ساختوساز در خیلی از کشورهای دنیا بسیار زیاد است و خیلیها از عهده پرداخت آن برنمیآیند».
وی با اشاره به تملک موروثی در ایران گفت:
«موروثی بودن زمین در ایران یکی از قوانینی است که میل به سرمایهگذاری در زمین را افزایش میدهد.
اینکه سرمایهگذار بداند با خرید ملک، فقط بر ساختمان آن مالکیت پیدا میکند، عامل بازدارندهای است که در کشورهای انگلیس، آلمان و ترکیه هم اجرا میشود.
مالکیت ۱۰۰ساله یکی از قوانین ترکیه است».
آقایی درباره قانون مالکیت ۱۰۰ساله در ایران میگوید:
«عملیاتی شدن این قانون در ایران باعث میشود هیچکسی بهسوی زمینخواری نرود.
وضع مالیات بر ساختوساز، ملک و آپارتمان بر اساس اصول درست و سختگیرانهای که رانت بر آنها اثر نداشته باشد، سرمایهها و افکار را بهسوی سرمایهگذاری مولد پیش خواهد برد».
این کارشناس معماری در ادامه عنوان کرد:
«مردمی که از سرمایهگذاری در زمین بهسوی سرمایهگذاری در بازار سرمایه رفتهاند، با هدایت و مدیریت دولت به این نتیجه رسیدهاند.
نتیجه این تجربه میتواند بهعنوان سناریویی روی میز برای سیاستگذاران ایران باشد تا بر اساس آن و با توجه به شاخصهها و رفتارها و موقعیتهای این کشور، تصمیماتی را برای مدیریت این بحران اتخاذ کنند».
اما نقش مردم در مقابله با زمینخواری چیست؟
آيا مردم میتوانند زمینخواری را گزارش بدهند؟
شماره تلفن ۱۶۵۶ و نقش مردم در مقابله با زمینخواری
یکی از نکتههای قابلتوجه در این زمینه، عبارت شهروند مسئول است.
شهروندان با اطلاعرسانی میتوانند جلوی اقدامات غیرقانونی را بگیرند.
جواد خردمند، فرمانده یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن، اختصاص شماره تلفن ۱۶۵۶ به گزارشهای مربوط به تصرف زمینهای دولتی را بسیار مهم دانست.
این شماره تلفن، شهروندان مسئول را به یگان حفاظت از اراضی ملی کشور وصل میکند.
فرمانده یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن در تشریح این خط ارتباطی به پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی گفت:
«شماره تلفن ۱۶۵۶ که از اسفند سال گذشته، توسط معاون وزیر راه و شهرسازی بهصورت رسمی معرفی شد، راه اتصال این یگان با مردم است.
این شماره شبیه همان شماره ۱۱۰ است».
خردمند ادامه داد:
«در حوزه گزارشهای مربوط به زمینخواری بهمحض آنکه مردم با این شماره تماس بگیرند، همکاران من در هر نقطه از کشور، در محل حاضر میشوند تا جلوی تخلف را بگیرند.
با آنکه نزدیک به ۵۰۰ گشت شبانهروزی یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن در سرتاسر کشور حضور دارند، اما بدون همکاری مردم، محافظت از این اراضی به نتیجه مطلوبی نخواهد رسید».
پس شهروندانی که احساس مسئولیت میکنند، با مشاهده هرگونه فعالیت مشکوک و غیرقانونی در زمینه زمین خواری در ایران میتوانند در سرتاسر کشور با شماره تلفن ۱۶۵۶ مربوط به یگان حفاظت سازمان ملی زمین و مسکن تماس گفته و مراتب را اطلاعرسانی کنند.