در حال حاضر یکی از بزرگترین مشکلات حوزه مسکن در کشور ما، نبود سامانه کامل و جامعی برای ثبت معاملات این بازار است. وجود سامانه دیجیتالی از املاک موجود در کشور، صاحبان آنها و وضعیت سکونت و استیجارشان، نیاز اساسی است. دولت میتواند بر اساس اطلاعات و دادههای سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات سیاستگذاری و برنامهریزی کند. اما متأسفانه فعلا چنین سامانهای وجود ندارد!
لزوم بهروزرسانی سامانه ثبت معاملات
صاحبان خانه و آپارتمان، ملک خود را به هر نرخی که بخواهند، قیمتگذاری میکنند. حتی بارها دیده شده دو آپارتمان در یک ساختمان، با شرایط کاملا مشابه، به دو نرخ متفاوت به فروش گذاشته میشوند!
البته خریداران توانایی مشخصی دارند و ملک را به هر قیمتی نمیخرند. از طرف دیگر بنگاههای معاملات املاک هم در بیشتر مواقع بهدنبال افزایش درصد خود از فروش خانه هستند.
اما در نهایت چانهزنی بین متقاضی خرید مسکن و فروشنده آن است که نرخ نهایی را مشخص میکند. تحلیلگران و رسانهها هم نمیتوانند نرخ موردتوافق بین خریدار و فروشنده مسکن را شهر به شهر و فایل به فایل جمعآوری کرده و بررسی نمایند.
اینجاست که پای سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور به میان میآید. این سامانه میتوانست حاوی دادههای بسیار خوبی برای تحلیل نرخ مسکن در ایران باشد. توافق حاصلشده میتوانست از نرخگذاریهای بدون ثبات و دلبخواهی جلوگیری کند. اما همان طور که گفته شد، چنین سامانهای وجود ندارد.
اصلا سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات چه بود؟
سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات کشور به آدرس iranamlaak.ir با هدف شفافسازی اطلاعات معاملات املاک و مستغلات کشور و در راستای ساماندهی امور مسکن، بهصورت یکپارچه با سایر سیستمهای این حوزه طراحی و پیادهسازی شد.
این سامانه در مرحله اول و بهصورت آزمایشی در آذر سال ۱۳۸۷ در منطقه شمیرانات تهران به بهرهبرداری رسید. پس از آن تقریبا همه اطلاعات مربوط به معاملات املاک در آن سامانه قابلمشاهده بود.
بسیاری از رسانهها از این سامانه بهعنوان منبعی برای آمار خود استفاده میکردند. پژوهشگران حوزههای اجتماعی و اقتصادی هم برای تحلیلها و بررسیهای خود به معاملات و اطلاعات آن استناد میکردند.
اما مدتی بعد این سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات از دسترس خارج شد! دلیل این امر هنوز هم مشخص نیست. پیگیریهای خبرنگاران حوزه اقتصاد از وزارت راه و شهرسازی و سایر سازمانها و نهادهای مربوطه هم نتیجه چندانی نداده است.
رونمایی از سامانه جامع املاک و اسکان
همایش استانی طرح اقدام ملی مسکن ۲۹ بهمن سال گذشته با حضور وزیر، معاونان و مدیران کل وزارت راه و شهرسازی، رئیس سازمان نظام مهندسی، رئیس بانک مرکزی، معاونان و مدیران کل وزارت کشور در سالن همایش موزه دفاع مقدس تهران برگزار شد.
در بخش سوم آن همایش و با حضور وزیر راه و شهرسازی، از سامانه جامع املاک اسکان رونمایی شد. در این مراسم صحبتهای زیادی درباره لزوم و اهمیت اجراییشدن سامانه املاک عنوان شدند. در نهایت هم قرار بر این شد که در این سامانه، آمار و اطلاعات بازار املاک بهشکل کامل و جامع ارائه شود.
وقتی سامانهای رونمایی میشود، یعنی در فاز عملیاتی است؛ یعنی ابلاغیهها و دستورالعملهای اجرایی آن به نهادها، سازمانها و اتحادیههای مربوطه رسیده است. اما متأسفانه اکنون که در آخرین روزهای فروردین ۹۹ هستیم، و بعد از گذشت ۲ ماه از آن رونمایی پرسروصدا، هنوز هم خبری از آمار و اطلاعات سامانه جامع املاک و اسکان نیست!
نظرات کارشناسی درباره سامانه ثبت معاملات
افشین پروینپور، کارشناس مسکن، درباره سامانه املاک میگوید: «وبسایت iranamlaak.ir سامانه بررسی معاملات املاک است که پیشتر بر اساس کد رهگیری، معاملات املاک و اطلاعات مربوط به معاملات در آن قابلمشاهده بود. اما متأسفانه مدتی طولانی است که الزام به ثبت معاملات در این سامانه برداشته شده است. امروز معاملهگران مسکن، مختار به ثبت معامله در این سامانه هستند؛ یعنی اجباری برای ثبت معاملات در سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات وجود ندارد».
این کارشناس مسکن عنوان میکند: «وقتی الزام پرکردن و ثبت معاملات در سامانهای همچون سامانه بررسی معاملات املاک برداشته شود، وجود آن بیاثر میشود؛ یعنی اطلاعاتی که در آن وجود دارد، فقط بخشی از معاملاتی است که هرروزه انجام میشوند. در واقع این سامانه همه معاملات را بهشکل کلی پوشش نمیدهد».
وی در پاسخ به این پرسش که «آیا سامانهای وجود دارد که تمام معاملات املاک و مستغلات کشور بهشکل آنلاین در آن ثبت شوند؟» گفت: «خیر! در کشور ما هیچ سامانهای وجود ندارد که همه املاک کشور در آن ثبت شده و در معرض دید همه شهروندان قرار بگیرند».
پروینپور اضافه کرد: «دولت در سال ۹۴ به وزارت مسکن تکلیف کرد در راستای ثبت تمام معاملات مسکن، سامانهای با نام سامانه املاک و اسکان تشکیل دهد که متأسفانه هنوز ایجاد نشده است. در پایان اسفند ۹۸ هم وزارت راه و شهرسازی از سامانهای به نام املاک و اسکان رونمایی کرد. اما این سامانه هم هنوز عملیاتی نشده است».
این کارشناس مسکن گفت: «نبود سامانه کامل و جامعی برای ثبت معاملات بازار مسکن، در حال حاضر از بزرگترین مشکلات ماست. وجود سامانه دیجیتالی از املاک موجود در کشور، صاحبان آنها و وضعیت سکونت و استیجارشان، نیاز اساسی است. این سامانه نشان میدهد چه تعداد معاملات انجام میشوند و این معاملات با چه قیمتی است».
بنابراین در حال حاضر هیچ سامانه کامل و جامعی، چه سامانه ثبت معاملات املاک و مستغلات و چه سامانه املاک و اسکان وجود ندارد که دولت بتواند بر اساس اطلاعات و دادههای آن سیاستگذاری و برنامهریزی کند. نیاز اساسی بازار مسکن ایران، سامانه کاملی است که اطلاعات و آمار مسکن را بهطور آنلاین نشان بدهد.
دولت باید اطلاعات دقیقی از مسکن و مستغلات کشور داشته باشد. دولت باید بداند تعداد املاک موجود در کشور چقدر است، چه کسانی و در چه شهری، چه تعداد ملک دارند، چه تعداد مستأجر داریم، چند خانه خالی وجود دارد و... تا بر اساس آن بتواند بازار مسکن را تنظیم کرده و منابع ساخت و تولید مسکن را بهصورت بهینه به بخشهای مختلف عرضه کند.
ارسال نظر