Flowers
سه شنبه 29 مهر 1399
دوشنبه 30 تیر 1399

بررسی‌ سیاست‌های کلی مسکن در برنامه‌های توسعه کشور

بررسی‌ سیاست‌های کلی مسکن در برنامه‌های توسعه کشور

به گزارش پایگاه خبری هفت ملک؛ در این مقاله مروری داریم بر سیاست‌های کلی کشور در بخش مسکن که می‌تواند برای تبیین سیاست‌های آتی در این بخش راهگشا باشد. مسکن بعد از تغییر ابعاد خانواده‌ها و عقب ماندگی اسران در بخش صنعتی قبل از انقلاب، به مسئله تبدیل شد. برای حل مسئله مسکن در ایران سعی شد از الگو و برنامه‌های کشورهای صنعتی برای حل این مسئله استفاده شود و برنامه‌های بلندمدت برای اجرا در میان‌مدت طراحی شوند.

برنامه های توسعه کشور

با وقوع انقلاب اسلامی و ایجاد شعارها و اهداف بلندمدت برای مسکن همچنان مشکلات در بخش مسکن باقی‌مانده بود. با شروع جنگ و تخریب بسیاری از خانه‌ها، مهاجرت مردم از مناطق جنگی به مناطق مرکزی کشور و بالا رفتن جمعیت در این مناطق، بخش زیادی از بودجه کشور در جنگ مصرف می‌شد و عملاً برنامه مشخصی برای تولید مسکن در کشور وجود نداشت.

با توجه به تحولات سیاسی در کشور و ماهیت انقلاب بسیاری از برنامه‌های دولت ازجمله در بخش مسکن بدون مصوبه خاصی به اجرا درمی‌آمد. در سال‌های ابتدایی انقلاب رونق بخش مسکن به ورود بخش خصوصی به ساخت‌وساز وابسته بود. در سال 59 با توجه به اینکه فعالیت‌های این بخش زیاد شد رونق بخش مسکن نیز افزایش یافت اما در سال‌های 1360 و 61 با توجه به کاهش سطح فعالیت بخش خصوصی و کاهش زیربنا، مسکن رونق چندانی نداشت.

بیشتر بخوانید
تحلیل بازار و برنامه های دولت برای توسعه بازار مسکن

در سال 61 اولین برنامه پنج‌ساله دولت در بخش مسکن تدوین شد اما به تصویب نرسید. در این برنامه مسکن در روستاها، شهرهای کوچک و بزرگ، شهر تهران و کلان‌شهرها، سیاست‌های مربوط به ساخت مسکن و عوامل تولید و بخش تحقیقات و استاندارد موردتوجه قرار گرفت. در سال‌های 62 تا 66 سیاست دولت بر ایجاد شهرهای جدید تمرکز یافت که باعث کم شدن جمعیت شهرهای تاریخی، پایین آمدن سطح خدمات شهری و افزایش بافت‌های فرسوده شد. علاوه بر آن با توجه به اینکه فاصله بین محل کار و زندگی در نظر گرفته نشده بود سکونتگاه‌های جدیدی نیز به وجود آمدند و باعث پراکندگی مناطق شهری در شهرهای بزرگ مانند تهران شد.

برنامه اول توسعه کشور 68 تا 73

 این برنامه سعی داشت در سال‌های بعد از جنگ رکود موجود در بخش مسکن را از بین ببرد؛ اما به دلیل اجرای سیاست‌های تثبیت اقتصادی با شکست مواجه شد. اعتبارات بانکی در بخش مسکن کاهش یافت و سود بانکی این وام‌ها نیز بسیار بالابود و از توان خانوارها خارج شد. قیمت زمین و مصالح ساختمانی افزایش یافت و بین عوامل تولید مسکن ازجمله اعتبارات و آماده‌سازی زمین تعادل لازم وجود نداشت.

از اهداف این برنامه می‌توان به جلوگیری از رشد جمعیت شهرهای بزرگ و تمرکززدایی، بازسازی مناطق جنگ‌زده، ارائه زمین‌های دولتی برای ساخت‌وساز، ارتقا ساخت‌وسازهای شهری در بخش کیفی و حفظ انرژی، ایجاد شهرهای جدید و جلوگیری از سرریز جمعیت به شهرهای بزرگ، افزایش متوسط زیربنا خانه‌ها، حمایت از انبوه‌سازان برای بومی‌سازی در شهرهای کوچک و محله‌ها، ایجاد خانه‌های 70 تا 110 متری برای کارگران و کارمندان میتوان نام برد.

برنامه دوم توسعه کشور 74 تا 78

در این برنامه دولت سعی کرد با شناسایی گروه‌های هدف و دسته‌بندی آن‌ها به حمایت از اقشار کم‌درآمد و میان درآمد بخشی از سودهای بانکی و هزینه ساخت را به‌صورت شفاف و روشن بپردازد. برای محقق ساخت این مسئله طرح‌های مختلفی ازجمله برنامه ساخت مسکن اجتماعی برای افراد کم‌درآمد، مسکن حمایتی برای اقشار میان درآمد و مسکن آزاد برای اقشار مرفه را برنامه‌ریزی کرد.

ازجمله اهداف این برنامه توسعه مناطق شهری و اصلاح بافت‌های فرسوده، ایجاد سکونتگاه‌های بزرگ و جمعی در شهرهای بزرگ و پرجمعیت، کاهش عوارض نوسازی و کم کردن مالیات با توجه به زیربنای خانه‌ها، سیاست‌های ساخت مسکن ارزان برای اقشار ضعیف و کاهش هزینه‌های ساخت مسکن بود. برنامه‌های اجرا شده در این طرح نیز ارائه تراکم‌های تشویقی به انبوه‌سازان، جذب سازندگان حرفه‌ای با واگذاری زمین مناسب برای ساخت‌وساز، اعطای تسهیلات اعتباری برای ساخت واحدهای استیجاری، حذف مالیات ساختمان‌های کمتر از 120 متر و بازسازی بافت‌های فرسوده بوده است.

برنامه سوم توسعه کشور 79 تا 83

در این برنامه مانند برنامه‌های قبلی حمایت از انبوه‌سازی و کوچک‌سازی و ساخت مسکن برای اقشار ضعیف در جامعه موردتوجه خاصی قرار گرفت. اصلاح سیاست‌های پولی و اعطای تسهیلات مسکن، ارائه اوراق مسکن در بازار بورس برای تأمین وام مسکن از دیگر برنامه‌های مدون این طرح بوده است.

اهداف و ساست های کلی دولت تنظیم بازار مسکن و آزادسازی بازار زمین، ارائه زمین به انبوه‌سازان برای ساخت تراکم با زیربنای پایین در مناطق شهری، مشارکت دادن بخش خصوصی در آماده‌سازی زمین و ساخت‌وساز، اصلاح ساخت‌وسازها و ایجاد الگوی جدی ساخت‌وساز مطابق با استانداردهای جهانی، متناسب‌سازی مسکن در شهرها متناسب با اقلیم همان منطقه، تشکیل صندوق‌های مسکن، اعطای تسهیلات به‌صورت تدریجی، ایجاد بانک اطلاعات مسکن کشور در وزارت راه و شهرسازی ازجمله اهداف و برنامه‌های اجراشده برنامه سوم توسعه کشور بوده است.

برنامه چهارم توسعه کشور 84 تا 88

از مهم‌ترین ویژگی‌های این برنامه نظم و اجرای پیوسته این برنامه‌ها است. از مهم‌ترین اهداف آن تأمین مسکن نیازمندان، افراد کم درآمد زنان سرپرست خانوار، ساخت مسکن برای جوانان، ساخت مسکن در شهرها و مناطق مختلف کشور، ارتقا سطح کیفی ساخت‌وساز در کشور، حق بهره‌برداری و اجاره زمین به‌صورت 99 ساله در قالب مسکن مهر بوده است. از اهداف این برنامه ساخت مسکن برای همه طبقات اجتماعی و حمایت از اقشار ضعیف بود. با اجاره زمین به‌صورت 99 ساله طرح مسکن مهر در کشور اجرا شد و نزدیک به 3 هزار واحد مسکونی در شهرها و مناطق مختلف ساخته شد و در اختیار اقشار مختلف مردم قرار گرفت.

برنامه پنجم توسعه کشور 90 تا 94

هرچند این برنامه به‌صورت رسمی ابلاغ نشد اما از اهداف کلی آن می‌توان به ایجاد خانه‌های امن، ساخت مسکن برای تمامی اقشار جامعه، ارتقا استاندارهای ساخت‌وساز و ایمنی را نام برد.

با نگاهی به برنامه‌های کلی دولت‌ها از ابتدای انقلاب تاکنون درزمینهمسکن درمی‌یابیم که این برنامه‌ها در سال‌های اول پس از انقلاب رنگ و بوی عدالت‌جویانه و بازسازی داشته است. بافاصله گرفتن از آن سال‌ها دولت‌ها به‌سوی ساخت خانه با برنامه‌های مدون و مدرن و مطابق با استاندارهای جهانی گام برداشتند و می‌توان گفت اجرای طرح مسکن مهر بزرگ‌ترین طرحی بوده است که در این زمینه در کشور اجراشده است.

اخبار مرتبط

ارسال نظر

شما در حال ارسال پاسخ به نظر « » می‌باشید.